Safe cleaning for camera lenses: avoid these common mistakes

Waarom camera-lenzen extra zorg nodig hebben

Een camera-lens is geen gewoon stuk glas. Moderne lenzen zijn voorzien van meerdere dunne coatings die lichtbreking verbeteren, reflecties tegengaan en vuil helpen afstoten. Deze coatings zijn kwetsbaar en kunnen bij verkeerd reinigen blijvend beschadigd raken. Krassen op de frontlens zijn meestal niet het gevolg van stof of zand, maar van slordig poetsgedrag. Wanneer je met een droge doek over een lens wrijft waar fijn gruis op ligt, schuur je dat gruis als het ware in de coating. Dat is een veelvoorkomende en volledig te voorkomen fout.

Daarnaast zitten cameralenzen niet alleen aan de buitenkant vastgelijmd met delicate kitranden. Vocht dat langs de rand naar binnen trekt, kan condensvorming in de lensbuis veroorzaken en in het ergste geval schimmel op de binnenelementen. Schimmel is vrijwel niet te verwijderen zonder professionele demontage. Daarom is het belangrijk om altijd met zo min mogelijk vloeistof te werken en nooit direct op de lens te spuiten. De vuistregel is simpel: gebruik eerst een droge blower om los vuil te verwijderen en ga pas daarna over op een vochtige reinigingsmethode.

Vermijd deze veelvoorkomende reinigingsfouten

Veel fotografieproblemen beginnen niet bij de camera zelf, maar bij een lens die onbedoeld is beschadigd door goedbedoeld onderhoud. Hieronder de grootste fouten die vrijwel iedereen weleens maakt.

Droog wrijven met een doek of lenspapier

Wanneer je direct met een microvezeldoek over een stoffige lens wrijft, werken de stofdeeltjes als schuurpapier. Zelfs de fijnste zandkorrels laten microkrassen achter die op den duur het contrast en de scherpte van je foto\u2019s aantasten. Blaas of borstel altijd eerst het losse vuil weg.

Spuiten met vloeistof direct op de lens

Reinigingsvloeistof hoort op de doek, niet op de lens. Wanneer je vloeistof rechtstreeks op de frontlens spuit, kan deze langs de randen in de lensvatting lopen. Daar bevinden zich kitranden en bewegende delen die niet zijn bedoeld voor contact met vloeistoffen. Ook loop je het risico dat je strepen juist verergert in plaats van oplost.

Gebruik van huishoudelijke schoonmaakmiddelen

Glasreiniger met ammoniak, alcohol of schurende bestanddelen is funest voor de antireflectiecoating van een lens. Deze middelen kunnen de coating chemisch aantasten, waardoor de lens dof wordt en vatbaarder voor reflecties. Ook zogenaamde allesreinigers zijn af te raden, omdat ze vaak parfum, kleurstoffen of vetoplossers bevatten die resten achterlaten.

Hetzelfde hoekje van de doek hergebruiken

Een microvezeldoek die vuil opneemt en daarna opnieuw wordt gebruikt zonder te worden gevouwen, verspreidt dat vuil over de rest van de lens. Gebruik telkens een schoon en droog gedeelte van de doek en vouw deze bij elke veegbeweging opnieuw.

De juiste volgorde: eerst droog, dan nat

Een goede reinigingsroutine begint altijd met het verwijderen van los vuil. Gebruik hiervoor een lensblower of een zachte lensborstel. Blaas eerst over het oppervlak om stof te verwijderen en borstel daarna eventueel hardnekkigere deeltjes weg. Deze stap voorkomt dat je tijdens het nat reinigen vuil over de coating schuift.

Pas daarna komt de vloeistof in beeld. Breng een kleine hoeveelheid reiniger aan op een schone microvezeldoek en veeg in een cirkelbeweging vanuit het midden naar de rand. Werk rustig en zonder druk. Je hoeft niet te boenen; een lichte aanraking is voldoende om vette vingerafdrukken en opgedroogd vocht te verwijderen.

Voor mensen die regelmatig met een spiegelreflex- of systeemcamera werken, is een alcoholvrije reiniger belangrijk. Alcohol kan na verloop van tijd de toplaag van de coating aantasten, vooral bij goedkopere lenzen waarbij de coating minder robuust is. Een reiniger die speciaal is ontwikkeld voor optische oppervlakken en biologisch afbreekbaar is, biedt hier de veiligste keuze. De Magic Cleaner van 12,90 EUR is zo\u2019n alcoholvrije, biologisch afbreekbare reiniger die geschikt is voor lenzen, brillen en glas en een antistatische, streepvrije afwerking geeft.

Wat te doen bij vingerafdrukken en hardnekkig vuil

Vingerafdrukken bestaan uit een mengsel van huidvet, zweet en vuil. Ze zijn onvermijdelijk, zeker wanneer je snel een lens wilt wisselen of een filter wilt vastpakken. Het lastige is dat dit vet zich niet oplost in water alleen. Je hebt een lichte oppervlakteactieve stof nodig die het vet losmaakt zonder de coating aan te tasten.

Wanneer je te maken hebt met een duidelijke vingerafdruk, herhaal dan de volgende stappen:

• Blaas los vuil weg met een lensblower.
• Breng een druppel reinigingsvloeistof aan op het midden van een schone microvezeldoek.
• Veeg in een rustige, cirkelvormige beweging van het midden naar de rand van de lens.
• Draai de doek regelmatig om, zodat je altijd met een schoon stukje doek werkt.
• Controleer het resultaat met een lamp of tegen een licht vlak; herhaal de veegbeweging alleen als er nog vet of strepen zichtbaar zijn.

Voor opgedroogde spetters of vogelpoep op een lens die buiten is gebruikt, geldt een extra advies: probeer dit nooit weg te krabben. Bevochtig het vuil eerst met een licht vochtige doek en laat dit kort inwerken. Zodra het vuil week is geworden, kun je het voorzichtig weghalen met een draaiende beweging. Forceer nooit en gebruik nooit je vingernagel of een hard voorwerp.

De juiste doek: niet elke microvezel is geschikt

Niet elke microvezeldoek die je in de supermarkt koopt, is geschikt voor optisch glas. Veel goedkope doeken hebben een grove structuur of bevatten naden en labels die krassen kunnen veroorzaken. Kies altijd voor een doek zonder label, zonder naden en met een fijne, dichte structuur die speciaal is bedoeld voor brillen of lenzen.

Belangrijk is ook het onderhoud van de doek zelf. Een microvezeldoek moet regelmatig worden gewassen, maar niet met wasverzachter. Wasverzachter laat een vettig laagje achter in de vezels, waardoor de doek juist strepen gaat maken. Was de doek op 30 tot 40 graden met een neutraal wasmiddel en laat hem aan de lucht drogen. Op die manier blijft de doek zijn opnamevermogen behouden en voorkom je dat je vuil van de doek naar de lens overdraagt.

Daarnaast is het verstandig om aparte doeken te gebruiken voor je lens en voor bijvoorbeeld je displays. Een doek die in je tas heeft gezeten, kan stofdeeltjes hebben opgenomen die een schone lens beschadigen. Bewaar je lensdoek daarom in een apart hoesje of zakje.

Filters als bescherming en hoe je ze schoonmaakt

Een uv- of neutraal filter dat je op de lens schroeft, werkt als een betaalbare opofferingslaag. Wanneer er een spat water op de frontlens landt of je per ongeluk met je vinger tegen het glas komt, is het vaak het filter dat vuil wordt, niet de eigenlijke lens. Het schoonmaken van een filter kan met dezelfde stappen als een lens zelf, maar je kunt iets meer druk gebruiken omdat een filter minder kwetsbaar is dan de frontlens met zijn specifieke coatings.

Toch is ook een filter niet onverwoestbaar. De coating op een filter is vaak minder duurzaam dan die op een moderne cameralens. Dit betekent dat je ook hier niet met agressieve middelen moet werken. Een eenvoudige alcoholvrije reiniger die ook antistatisch werkt, zorgt ervoor dat stof zich minder snel ophoopt. Antistatische eigenschappen zijn praktisch, omdat stof hierdoor minder snel wordt aangetrokken en het reinigen langer effectief blijft.

Wanneer je een filter verwijdert, bewaar deze dan in een beschermend doosje en laat de schroefdraad schoon en droog, zodat deze niet vast komt te zitten op de lens. Zand of kleine steentjes in de schroefdraad kunnen namelijk krassen op de metalen vatting veroorzaken en ervoor zorgen dat het filter moeilijk losser draait.

Voorkomen is beter dan herstellen

De beste manier om je cameralens schoon te houden, is om vuil zo veel mogelijk buiten te houden. Gebruik altijd een lensdop wanneer de camera niet in gebruik is en plaats een beschermfilter wanneer je fotografeert in omgevingen met veel stof, zand of opspattend water. Let ook op waar je de camera neerlegt. Een zandstrand of de achterbank van een auto zijn geen ideale plekken voor een open lensvatting.

Wanneer je wisselt van lens, doe dit dan met de camera naar ben